Bảo Tháp Thuparamaya: Biểu Tượng Phật Giáo Thiêng Liêng Tại Sri Lanka

Tọa lạc tại vùng đất cố đô Anuradhapura của Sri Lanka, bảo tháp Thuparamaya không chỉ là một công trình kiến trúc cổ kính mà còn là dấu ấn lịch sử quan trọng đánh dấu sự du nhập của Phật giáo vào quốc đảo này. Trong hành trình đi tour Sri Lanka, hãy cùng Golden Smile Travel tìm hiểu chi tiết về nguồn gốc, kiến trúc và những kinh nghiệm hữu ích để có một chuyến chiêm bái trọn vẹn tại ngôi bảo tháp lâu đời nhất Sri Lanka.

1. Tổng quan về bảo tháp Thuparamaya

Bảo tháp Thuparamaya nằm yên bình trong khu di tích linh thiêng Mahamewna, thuộc thành phố cổ Anuradhapura, một trong những Di sản Thế giới được UNESCO công nhận tại Sri Lanka. 

Điểm đặc biệt nhất của công trình này chính là việc nó được công nhận là bảo tháp Phật giáo đầu tiên được xây dựng tại quốc đảo Sri Lanka. Chính vì vậy, Thuparamaya không chỉ là một điểm đến du lịch đơn thuần mà còn mang giá trị to lớn về mặt lịch sử, khảo cổ học và là niềm tự hào của người dân địa phương.

2. Lịch sử hình thành và ý nghĩa tôn giáo của bảo tháp Thuparamaya

Lịch sử của bảo tháp Thuparamaya gắn liền với những cột mốc sơ khai nhất của Phật giáo tại Sri Lanka. Để hiểu rõ hơn về giá trị của công trình này, chúng ta cần nhìn lại bối cảnh ra đời và những thánh tích được lưu giữ tại đây.

2.1 Nguồn gốc xây dựng dưới thời vua Devanampiya Tissa

Bảo tháp được khởi công xây dựng vào thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên dưới triều đại của vua Devanampiya Tissa. Bối cảnh lịch sử của sự kiện này gắn liền với bước chân truyền pháp của ngài Mahinda, con trai của hoàng đế Ashoka (A Dục Vương) vĩ đại từ Ấn Độ. Sau khi ngài Mahinda đến Sri Lanka và thuyết phục thành công nhà vua quy y Tam Bảo, vua Devanampiya Tissa đã cho xây dựng bảo tháp Thuparamaya theo lời đề nghị của ngài để tạo lập một trung tâm tu học và chiêm bái cho tăng đoàn cũng như tín đồ.

2.2 Ý nghĩa thiêng liêng: Nơi tôn trí xá lợi Phật

Sự linh thiêng của Thuparamaya xuất phát từ việc bảo tháp này là nơi cất giữ xá lợi xương quai xanh bên phải của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Sự hiện diện của xá lợi Phật đã đưa Thuparamaya trở thành một trong những trung tâm hành hương quan trọng bậc nhất của tín đồ Phật giáo cả trong nước và quốc tế. Trải qua hàng ngàn năm, ngôi tháp vẫn đứng vững như một biểu tượng bất diệt cho sự trường tồn và phát triển của Phật pháp tại đất nước Sri Lanka.

3. Nét kiến trúc độc đáo của bảo tháp Thuparamaya

Kiến trúc của bảo tháp Thuparamaya là sự kết hợp giữa nghệ thuật xây dựng cổ đại và những nỗ lực phục dựng qua nhiều thế kỷ. Du khách khi đến đây sẽ được chiêm ngưỡng hai yếu tố kiến trúc nổi bật nhất: hình dáng tháp và hệ thống cột đá bao quanh.

3.1 Sự chuyển đổi hình dáng bảo tháp qua các thời kỳ

Theo các ghi chép khảo cổ, hình dáng ban đầu của bảo tháp Thuparamaya được xây dựng theo hình dáng đống thóc (paddy heap shape), một kiểu dáng rất phổ biến trong kiến trúc tháp Phật giáo sơ khai. Tuy nhiên, trải qua hàng ngàn năm lịch sử với nhiều biến cố và sự tàn phá của chiến tranh, bảo tháp đã phải trải qua nhiều lần trùng tu. Lần phục dựng lớn nhất và mang tính quyết định diễn ra vào năm 1862. Trong đợt trùng tu này, diện mạo của tháp đã được thay đổi thành hình quả chuông (bell shape) úp ngược, và đây cũng chính là hình dáng mà du khách nhìn thấy ngày nay.

3.2 Hệ thống cột đá bao quanh (Vatadage)

Điểm nhấn kiến trúc đặc biệt nhất khiến Thuparamaya khác biệt so với nhiều bảo tháp khác chính là các vòng tròn cột đá đồng tâm bao quanh chân tháp. Cấu trúc này được gọi là Vatadage. 

Trong lịch sử, các cột đá thanh mảnh này được sử dụng để nâng đỡ một mái vòm bằng gỗ rộng lớn, nhằm mục đích che chắn và bảo vệ bảo tháp cùng người hành hương khỏi tác động của mưa nắng. Mặc dù phần mái bằng gỗ hiện nay đã hoàn toàn biến mất theo thời gian, những cột đá vẫn đứng vững chãi. Khi quan sát kỹ, du khách sẽ thấy các đầu cột được chạm khắc các họa tiết hoa lá và động vật vô cùng tinh xảo, minh chứng cho trình độ điêu khắc tuyệt vời của những người thợ thủ công thời cổ đại.

4. Kinh nghiệm tham quan bảo tháp Thuparamaya cho du khách

Để chuyến hành hương và tham quan khu di tích Thuparamaya diễn ra thuận lợi, du khách cần nắm rõ các thông tin về thời tiết, phương tiện đi lại cũng như những quy tắc văn hóa bắt buộc tại địa phương.

4.1 Thời điểm lý tưởng để chiêm bái

Thời tiết tại Anuradhapura thường khá nóng bức vào giữa trưa. Do đó, thời điểm lý tưởng nhất để bạn đến tham quan bảo tháp là vào lúc sáng sớm hoặc chiều muộn. Lúc này, không khí mát mẻ, ánh sáng dịu nhẹ rất phù hợp để tản bộ và chụp ảnh. 

Nếu muốn trải nghiệm sâu sắc văn hóa tín ngưỡng, bạn nên cân nhắc đến đây vào các ngày rằm hàng tháng, đặc biệt là lễ hội Poson Poya (thường diễn ra vào tháng 6). Đây là dịp người dân Sri Lanka kỷ niệm ngày Phật giáo du nhập vào đất nước, không khí hành hương vô cùng nhộn nhịp với nhiều nghi lễ truyền thống đặc sắc.

4.2 Hướng dẫn di chuyển đến khu di tích Anuradhapura

Từ thủ đô Colombo, du khách có nhiều lựa chọn để di chuyển đến cố đô Anuradhapura. Tàu hỏa là phương tiện được nhiều người yêu thích vì giá cả hợp lý và có thể ngắm cảnh dọc đường. Ngoài ra, bạn cũng có thể đi xe buýt liên tỉnh hoặc thuê xe ô tô dịch vụ để có lịch trình linh hoạt hơn. Khi đã đến được khu vực cố đô Anuradhapura, do quần thể di tích rất rộng lớn, phương tiện di chuyển tốt nhất bên trong là thuê xe đạp tự lái hoặc thuê xe tuk-tuk. Các tài xế tuk-tuk địa phương thường rất rành đường và có thể đưa bạn đến tận cổng của bảo tháp Thuparamaya.

4.3 Những quy định về trang phục và văn hóa bắt buộc

Sri Lanka là một quốc gia vô cùng tôn kính Phật giáo, do đó du khách cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định khi bước vào không gian thiêng liêng. Về trang phục, bạn cần mặc quần áo lịch sự, áo phải có tay che kín vai và quần hoặc váy phải dài qua đầu gối. Khuyến khích du khách mặc trang phục màu trắng theo truyền thống của người dân địa phương khi đi lễ Phật. 

Khi bước vào khuôn viên nền cát bao quanh bảo tháp, quy định bắt buộc là bạn phải cởi bỏ giày dép và mũ nón. Cuối cùng, một lưu ý cực kỳ quan trọng khi chụp ảnh: tuyệt đối không đứng quay lưng lại với bảo tháp hoặc tượng Phật để tạo dáng chụp hình, vì hành động này bị xem là sự xúc phạm nghiêm trọng đối với tôn giáo tại đây.

5. Các điểm đến hấp dẫn lân cận bảo tháp Thuparamaya

Khu vực cố đô Anuradhapura là một quần thể di tích đồ sộ. Sau khi chiêm bái Thuparamaya, bạn có thể kết hợp tham quan các địa danh nổi tiếng ngay gần đó:

• Cây bồ đề thiêng Jaya Sri Maha Bodhi: Nằm cách Thuparamaya không xa, đây được xem là cây bồ đề lâu đời nhất thế giới có lịch sử ghi chép rõ ràng, được chiết cành từ chính cây bồ đề nơi Đức Phật thành đạo tại Ấn Độ.
• Bảo tháp Ruwanwelisaya: Ngôi đại tháp màu trắng khổng lồ, nổi tiếng bậc nhất và là biểu tượng kiến trúc vĩ đại của Anuradhapura.
• Chùa đá Isurumuniya: Nổi tiếng với khung cảnh thanh bình bên hồ nước và các bức phù điêu chạm khắc trên đá tuyệt đẹp, đặc biệt là bức điêu khắc "Những người tình Isurumuniya".

6. Câu hỏi thường gặp (FAQ) về bảo tháp Thuparamaya

Bảo tháp Thuparamaya được xây dựng vào năm nào?

Bảo tháp được xây dựng vào thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên dưới thời vua Devanampiya Tissa, ngay sau khi Phật giáo được truyền bá vào Sri Lanka.

Vé tham quan bảo tháp Thuparamaya có nằm trong vé chung của khu di tích Anuradhapura không?

Có, bảo tháp Thuparamaya nằm trong vùng lõi của quần thể di tích. Khi bạn mua vé tham quan trọn gói khu vực cố đô Anuradhapura, vé này đã bao gồm quyền vào cửa tham quan Thuparamaya.

Du khách cần chuẩn bị bao nhiêu thời gian để tham quan trọn vẹn khu vực bảo tháp này?

Thông thường, bạn sẽ cần khoảng 45 phút đến 1 giờ đồng hồ để đi dạo quanh khuôn viên, chiêm ngưỡng các cột đá Vatadage, tìm hiểu lịch sử và tận hưởng không gian thanh tịnh tại đây.

Có được phép mang máy ảnh và quay phim bên trong khuôn viên bảo tháp không?

Du khách hoàn toàn được phép mang máy ảnh và quay phim. Tuy nhiên, bạn cần giữ trật tự, không sử dụng flycam (drone) nếu chưa xin phép cơ quan chức năng, và đặc biệt ghi nhớ quy tắc không quay lưng lại với bảo tháp khi chụp ảnh có người trong khung hình.